Ulogujte se / Kreirajte profil

American Beauty kao skener savremenog društva

Poslednja godina XX veka bila je i možda, bar za sada, poslednja „velika“ godina za američku kinematografiju. Te tzv. velike godine su one u kojima svetlost dana ugleda veći broj filmova koje vreme načini klasicima. Upravo to je slučaj sa 1999. godinom. Da se podsetimo, to je godina u kojoj se svet filma upoznao sa, sada već, takvim klasicima kao što su Fight Club Dejvida Finčera, Matrix braće Vakovski, The Green Mile Frenka Darabonta, Eyes Wide Shut velikog Kjubrika, Being John Malkovich Spajk Džonsa, Magnolia P.T. Andersona, The Sixth Sense u potpisu M. Najt Šajmalana i drugi…

Naravno, American Beauty o kome pišemo je neizostavan deo gore pomenute grupe.

slika 3

Reč je o filmu za čiji nastanak krivicu snosi Sem Mendes, koji stoji i iza filmova kao što su Road to Perdition, Revolutionary Road, Skyfall… Ipak, Mendes još nije uspeo nijednim svojim projektom da ugrozi granicu koju je sebi postavio Američkom Lepotom.

Ovom sažetom analizom nemamo nameru da detaljnije izlažemo radnju filma i time kvarimo ugođaj onima kojima je ovaj film promakao, a imaju nameru da ga pogledaju. Stoga smatramo da je sasvim dovoljno ukazati samo na neke od osnovnih ideja kojima se režiser vodio stvarajući ovaj film.

Gluma u ovom filmu je fenomenalna. Uostalom, od Kevina Spejsija u glavnoj ulozi je tako nešto i za očekivati. Ukoliko je bilo onih koji su sumnjali u njega posle filmova The Usual Suspects i L.A. Confidential, ovim filmom je svima stavio do znanja da mu je mesto u Panteonu savremenih američkih glumaca. Takođe, ulogu karijere je ostvarila Anet Bening koja u filmu igra Spejsijevu suprugu i koja je glumom raznela sve pred sobom. Nažalost, nije pokupila Oskara za glavnu žensku ulogu. Spejsi jeste. Za glavnu mušku, da se razumemo… Treba pomenuti i Toru Birč i Vesa Bentlija, pre svega, a ostatak sporednih uloga pripada Meni Suvari, Krisu Kuperu, Peteru Gabrijelu…

Stiče se utisak da je režiser ovim filmom locirao gotovo sve one krupne teme koje pogađaju savremenog čoveka kao individuu, porodicu i njihovo okruženje. Jasno je prikazana bolest zvana kriza srednjih godina koja se u filmu ogleda kroz takve istupe kao što su pretvaranje garaže u improvizovanu teretanu „pod stare dane“, kupovina skupocenog sportskog automobila, seksualne fantazije sa kćerkinim vršnjakinjama, napuštanje monotonog kancelarijskog posla i vraćanje u mladost kroz pušenje trave i druženje sa lokalnim narko dilerom koji za glavnog (anti)junaka predstavlja antipod svega onoga u šta su ga posao, porodica i društvo ukalupili.

slika 1

S druge strane, uloga Anet u filmu predstavlja otelotvorenje žrtve surovosti kapitalizma i, sa njim usko povezanog, potrošačkog društva. Njen osnovni pokretač i životni moto je karijerističko samopotvrđivanje, trka za statusom na hijerarhijskj lestvici, a njen supstitut za prozak predstavlja sticanje banalnih, materijalnih površnih dobara. Tu su i neizostavni brojni neurotični ispadi u krugu porodice, uzrokovani godinama nataloženim frustracijama, koji su opet posledica pritiska nametnutih očekivanja današnjeg sistema nad emancipovanom i ravnopravnom ženom našeg doba.

Kao posledica bega supružnika od odgovornosti koje zahteva vođenje porodice, njihova kćerka (uloga Tore Birč) – ostavljena na vetrometini – prepuštena je sebi i surovosti okoline. Povlači se u sebe, a revoltiranost i utehu nalazi u druženju sa sebi sličnim momkom, uz povremene ekscentrične epizode fantaziranja i ne samo fantaziranja… Njena potraga za sopstvenim identitetom, usled zatvaranja roditelja u sopstvene egocentrične ljušture, najbolje oslikava istovremeno druženje sa dve osobe koje predstavljaju apsolutne suprotnosti jedna drugoj, što samo odražava rastrzanost Torinog lika u filmu između potrebe da se bude popularan i prihvaćen u društvu – s jedne strane i svoj, ali marginalizovan i neshvaćen – s druge strane.

Predstavljena je i slika konzervativnog dela Amerike (i ne samo Amerike) i svog licemerja koje isti nosi sa sobom. Dotaknuto je i, već toliko puta obrađeno, beznađe bivših vojnih lica i njihovih problema sa kojima se susreći pri reintegraciji u društvo. Tu je i, za današnji Holivud, neizostavna tema homoseksualizma, a prikazivanje vojnog lica kao prikrivenog homoseksualca je možda i najefektnije ruganje konzervativnom čoveku.

slika 2

Čitav film je obojen mračnim tonovima. Atmosferom u filmu provejava melanholična, depresivna atmosfera. Čak i neke, naizgled, komične scene se samo jednom gestikulacijom, postupkom ili čak samo arogantnom i sarkastičnom bojom glasa glavnog glumca (koji se povremeno javlja u ulozi naratora) istog momenta transformišu iz komičnosti u sivilo tragikomike i raspršuju sve nade, ne ostavljajući mesta optimizmu.

Mendes se nije previše trudio da svoje zamisli uvije u oblande raznih metafora. Upravo to odsustvo suptilnije forme nekih poruka nekom može zasmetati, ali se isto tako može shvatiti i kao žestok revolt režisera usmeren ka skidanju svih fasada kojima se američka srednja klasa pokušava zamaskirati.

American Beauty je pokupio 5 oskara, između ostalog, u kategorijama – režije, scenarija i glavne muške uloge. Danas ovaj film već ima status klasika i ni u kom slučaju ga ne treba propustiti. Ovo ostvarenje Sema Mendesa je kao skener kome nijedan od gorućih problema savremenog društva ne promiče. Apsolutno sve iznosi pred gledaoce, ogoljuje i pljuje po istom.

Na kraju, kada istražite i upoznate se sa simbolikom ruža korišćenih u filmu, a kojima isti duguje naziv, još više ćete zavoleti Američku Lepotu i iznova joj se vraćati.

Za P.U.L.S.E Uroš Popović

TwitterGoogle+

Ostavite komentar

Vaša uneta email adresa neće biti javno vidljiva. Obavezna polja označena su *