Ulogujte se / Kreirajte profil

Andre Žid – Koridon – Ljubav koja ne sme da izgovori ime

Četiri sokratska dijaloga sa Koridonom – doktorom za dušu – nisu ni ispovest, ni pamflet, ni pregled seksualnih praksa i iskustava, već ogled kojim se rasvetljava delikatna tema uranizma – ogled koji želi “da bude iskren, a ne ciničan, i prirodan na jednostavan način“. Oslanjajući se na Montenja, Paskala, Spinozu, i pre svega na antičku Grčku, Žid piše o ljubavi “koja ne sme da izgovori svoje ime“, ali ne ispisuje njenu jednostranu apologiju. Strah od “sokratske ljubavi“ je strah od raspada društvenog poretka, a upravo na primeru stare Grčke je očito da su ti strahovi neopravdani i iracionalni, i da su kao takvi jedino pogodni za manipulaciju od strane raznih vrsta društvene i političke moći. Životna radost koja, iznad svega, isijava iz ovog teksta jedan je od najjačih autorovih argumenata.

Koridon se po prvi put pojavio 1911. (u samo 11 primeraka), a u celosti je objavljen 1924. Iako mu je donelo mnogo neprijatnosti, Žid je ga je smatrao svojim najvažnijim delom.

Andre Žid, Koridon, 2014, Karpos Book

Andre Žid, Koridon, 2014, Karpos Book

Andre Žid (André Gide 1869-1951), francuski pisac i dobitnik Nobelove nagrade 1947. Poznat je po brojnim romanima (Podrumi Vatikana, Kovači lažnog novca, Imoralist), ali i po putopisima (iz Sovjetskog Saveza, Konga), esejima, dramama, pesmama i autobiografiskim delima. Smatra se jednim od najvećih pisaca 20. veka.

Andre Žid, punim imenom Andre Pol Gijom Žid, rođen je 22. novembra 1869. godine u Parizu, kao jedino dete Pola Žida i Žilijet Rondo. Odrastao je u imućnoj porodici koja je u njemu ujedinila strogo protestantsko vaspitanje i građansku tradiciju. Oca je izgubio sa samo deset godina, a porodica se seli u Normandiju. Od tada se o njemu brinu stroga majka, tetka i dadilja, a društvo ovih žena će, kako je kasnije pisao, mnogo uticati i na njegov razvoj, usađujući u dečaka bogobojažljivi strah od greha. Zbog psihičkih kriza, mladi Žid se školovao kod kuće. Tako izolovan, Žid počinje da otkriva novi svet, književnost i pisanje i već 1891. godine objavljuje prvo delo “Beležnice Andrea Valtera.

Andre Žid na portretu Olje Ivanjicki

Olja Ivanjicki, portret Andrea Žida, detalj sa slike Dvadeseti Vek III, ©Fond Olge Olje Ivanjicki

Odlazi u Pariz koji je u to vreme središte književnih zbivanja Evrope, posećuje salone i književne kružoke, ali 1893. godine odlučuje da otputuje u Severnu Afriku. U tom ambijentu koji ga podseća na “Hiljadu i jednu noć” ostaje dve godine. To razdoblje oslobađanja, lepote, uživanja i životne radosti označava prekretnicu u Židovom stvaralaštvu. Oslobođen puritanskih okova, Žid spoznaje svoju homoseksualnu prirodu. Po povratku u Pariz, međutim, egzaltacija ga napušta. Kod kuće je sve isto, iste kafane, iste rasprave, isti kružoci. Žid, razočaran i usamnjen, povlači se u ironiju i piše “Močvare”, neobično kratko delo kojim se udaljava od književnih pravaca, pre svega od simbolista kojima je nekada bio blizak. “Močvare” su jedan od prvih francuskih “anti-romana”.

Iste 1895. godine, umire Židova majka i on se ubrzo ženi svojom ljubavlju iz detinjstva, rođakom Madlen Rondo. Ova će veza, uprokos nežnosti i poštovanju, biti osuđena na intelektualni i bratski odnos i neostvareni brak. Sve žene u Židovim delima nosiće koren u njegovoj supruzi.  Žid piše roman “Imoralist”, koji nailazi na hladan prijem pariskih krugova kao i “Zemaljske hrane” neku godinu pre. Od “Imoraliste” 1902. do sledećeg dela “Uska vrata” 1909. godine, Žid ne objavljuje ništa osim nekoliko kritika. Zapada u tešku moralnu krizu, raskida sa prijateljima, progonjen je svojim težnjama i promašenim brakom, patnjom koju je naneo ženi koju voli, krizom identiteta. Piše Dnevnik, dopisuje se sa Valerijem, Klodelom i drugima, putuje mnogo i bavi se književnom kritikom. Tek 1914. godine izlazi Židov roman “Podrumi Vatikana”, satira o lažima i prevarama buržoazije. Dvadesetih godina Žid postaje inspiracija za pisce poput Kamija i Sartra, ali njegova dela u kojima brani homoseksualnu prirodu nailaze na oštre kritike. Iz vanbračne veze dobija i ćerku Katarinu 1923. godine. Objavljuje “Kovače lažnog novca”. Tokom tridesetih se kratko okreće komunizmu, u koji se razočarava posle posete Sovjetskom Savezu. Nastavlja svoja putovanja po Africi, u kojoj provodi i vreme Drugog svetskog rata. POsle rata objavljuje studiu o Valeriju, prevodi Šekspira, piše dosta. Nobelovu nagradu za književnost dobija 1947. godine. Poslednje godine najviše posvećuje objavljivanju svojih Dnevnika.

Andre Žid je umro 19. februara 1951. godine i sahranjen je na seoskom groblju u Kuverviju, pored svoje žene Madlen.. Iduće godine katolička crkva je njegova dela uvrstila u Listu zabranjenih knjiga.

Avant Art Media

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *