Ulogujte se / Kreirajte profil

Igor Kalinec – disident i neumorni pjesnik Ukrajine

.

Become a Patron!

.

Igor Kalinec (ukrajinski: Ігор Калинець) rođen je 9. jula 1939. godine u gradu Hodorov, Lavovska oblast. Izuzetan pjesnik, jedan od inspirativnih i aktivnih članova intelektulanog pokreta kasnih ,,šezdesetih godina” koji je aktivno uticao na buđenje i afirmaciju ukrajinske kulture u najtežim godinama. Igor Kalinec je jedan od rijetkih koji je doživio da ugleda svjetlost i zlatnu boju preporoda Ukrajine. U toj borbi, u kojoj su mnogi pjesnici pali i stradali  kao na primjer (Vasilj Stus), Igor Kalinec je uspio da istraje i preživi pišući najljepšu poeziju i prozu. Kalinec je odrastao u patrijarhalnoj porodici gde su pažljivo sačuvane ukrajinske nacionalne tradicije. Kao dijete bio je svjedok masovnih represija komunističkog režima u zapadnoj Ukrajini. Od prvih školskih dana je čitao zabranjene ukrajinske pisce. Negov pogled je bio nespojiv sa zvaničnom ideologijom.

Od 1956. do 1961. godine studirao je na Univerzitetu u Lavovu, na Filološkom fakultetu. Po završetku Univerziteta radio je u Lavovskom regionalnom državnom arhivu (1961-1972). Poetsko djelo Igora Kalinca hronološki je podijeljeno u dva glavna dijela: devet knjiga napisanih prije zatvaranja 1972. godine (od kojih je samo prvi ciklus objavljen u Ukrajinskoj SSR) – ,,Kupala vatra” , 1966. godine, ostatak štanpan u samizdatu) i osam – napisanih u vrijeme pritvora i progonstva (do 1991. funkcionisali su samo u samizdatu ). Prema ovoj podjeli dva toma poezije Kalinca – ,, Probuđena muza”  ( Varšava , 1991) i ,,Slave Muse ” (Baltimor – Toronto , 1991) su pripremljeni i objavljeni. Godine 1991. u Ukrajini i Rusiji objavljena je zbirka odabranih pjesama ,,Trinaest Alogija.” Prva zbirka pjesama ,,Izlet” posvećena istoriji, umetnosti i arhitekturi Lavova, pripremala se za objavljivanje u izdavačkoj kući ,,Mladi”. Prikupila je najbolje kritike poznatih kritičara, ali nikada nije vidjela svjetlost dana, bila je zabranjena.

Ilustracije za zbirku pjesama Igora Kalinca ,,Otvaranje rođenja” koja su štampana u Londonu pod nazivom ,,Poezija iz Ukrajine” ilustrovao je i pripremio 1969. godine Bogdan Soroka .  To je navelo KGB da pokrene krivični postupak protiv umjetnika. Decenijama je njegovim radovima bilo zabranjeno da izlaze i da se štampaju. Druge zbirke pjesnika: ,,Підсумовуючи мовчання ” (1971), ,,Sumirajući šutnju ” ,,Коронування опудалa ” (1972) ,,Krunidba strašila ” ,,Слово триваюче  ” (1997), ,,Riječ tajna ” i ,,Терновий колір любов ” (1998). ,,Trnovita boja ljubavi.”

Jedan od najboljih naučnika koji je proučavao Kalincovu  poeziju, Danilo Huzar-Struk, (1940-1999) doktor filozofije, urednik enciklopedije Ukrajine, u predgovoru ,,Slave Muse”, u  poeziji Kalineca pravi razliku između ,,tri glavna trenda”: ,,Kultura, ljubavna težnja i javni protest.”  Visoka kultura poetskog razmišljanja i govora, ljubav prema stilizaciji teksta,  izvanredna formalna genijalnost koju Kalinec posjeduje tokom svog kreativnog razvoja, kao i obilježja kao što su erudicija, ironičnost i plemenitost u tretiranju forme riječi čine ovu poeziju bez pretjerivanja izvanrednim fenomenom. Sa pojavom Kalineca u ukrajinskom književnom procesu, počela je rasprava o neobaroku. Ukrajinski barok se zaista može smatrati jednim od izvora Kalinceve inspiracije, a još jedan takav izvor je nesumnjivo kreativnost Bogdana-Igora Antoniča . Još jedna veoma zanimljiva karakteristika: pjesnik nikada nije napisao pojedinačno pjesme, njegov metod je bio stvaranje ciklusa, koji su se pretvarali u knjige (svjedočanstvo o ,,strukturalističkoj” viziji svijeta). Stvaralaštvo Kalineca je imalo značajan uticaj na mnoge ukrajinske pjesnike kasnijih generacija. U januaru 1972. godine, tokom masovnih hapšenja u Ukrajini, uhapšena je i njegova supruga  Irina Stasiv-Kalinec. Kalinec je sve više javno istupao  pokazujući vlastima spremnost da konačno brani prava ilegalno uhapšenih, posebno njegove supruge. 11. avgusta  uhapšen je i Kalinec. KGB je pokušao da ga ubijedi da sarađuje ili da se javno pokaje, obećavajući da će osloboditi njegovu ženu.

Na suđenju je Kalinec  optužen za izdavanje knjiga u inostranstvu, posvećivanje zbirke V.Morozovu, kontakte sa nepouzdanim ljudima i strancima. Sud je takođe koristio književno ispitivanje pet zbirki autora.  Kazna: šest godina logora i tri godine izgnanstva na osnovu čl. 62 stav 1 Krivičnog zakona Ukrajinske SSR (,,anti-sovjetska agitacija i propaganda”). Zbog učešća u disidentskom pokretu 1972. godine Igor Kalinec je osuđen na šest godina zatvora  i tri godine egzila. Kaznu je služio u koncentracionim logorima u Permu zajedno sa Ivanom Svitličnim, Vasiljom Stusom, Nikolajom Gorbalom i Stepanom Sapeliakom. U međuvremenu, u Njujorku 1972. i 1975. godine štanpaju se knjige Kalineca. Dok je bio u  logoru, Kalinec je postao član Međunarodnog PEN centra, 1977. godine – dobitnik je nagrade I. Franko (Čikago).

Pjesme napisane prije hapšenja bile su uključene u zbirku ,,Probuđena muza” izdatu u Varšavi 1991. godine. Napisana u logoru i u egzilu, nastala je knjiga ,,Slave Muse” izdata u Kanadi. U zarobljeništvu Kalinec nije prestajao sa pisanjem.  Kasnije je Kalinec rekao da su on i njegovi drugovi u logoru ,,slobodni, duhovno slobodni. Ispustili smo masku koja se tamo nosila, u tom društvu, do hapšenja”. Vratio se u Lavov 1981.godine, upao u  depresivnu atmosferu ranih 80-ih. ,,Naravno da je to bila sloboda, to je bio običan život”, prisjeća se Kalinec, ,,ali nije bilo inspiracije za onaj napor borbe koji je postojao prije 1972. godine i u logoru . U Lavovu, sam sa ,,patronatom”  KGB-a, on je radio kao bibliotekar, prvo u jednoj od biblioteka u okrugu, a od 1983. do 1990. godine radio je u Naučnoj biblioteci Ukrajinske akademije nauka. Po povratku iz pritvora i izgnanstva iz 1981. godine  piše i objavljuje priče za djecu (na primjer, ,,Lude priče”), priprema reizdanja sopstvene poezije. Godine 1994. časopis ,,Modernost” objavio je njegovu priču ,,Mi volimo zoru svitanja”,  napisanu davne 1972. godine, za vrijeme boravka u zatvoru u Lavovu. Međutim, Kalinec ostaje prvenstveno pjesnik, kreator vrlo individualnog, lako prepoznatljivog  pjesničkog duha(sa svim stilskim razlikama).

Od 1987. godine Kalinec je već ima vodeću ulogu u buđenju slobodnog kulturnog i društvenog života Lavova. On i njegova supruga I. Stasiv-Kalinec organizuju masovne akcije u znak sjećanja na istaknutog pjesnika Bogdana-Igora Antoniča, koji je bio zabranjen pod komunističkim režimom, kao i sjećanje na kompozitora Vasila Barvinskog, zatvorenika  Staljinovih logora. Učestvuje u objavljivanju nezvaničnog kulturološkog časopisa ,,Євшан-зілля”,  u stvaranju ukrajinskog društva T. Ševčenko, u organizaciji spomen-službe na grobovima žrtava koje je NKVDS mučio u lavovskom zatvoru u junu 1941. godine. Godine 1991. u Kijevu je objavljena zbirka Kalineca ,,Trinaest Alogija”. Dodijeljena mu je  Državna nagrada T. Ševčenko. Istovremeno je postao dobitnik nagrade po imenu Vasilja Stusa (sa kojim je i robijao u borbi za kulturni identitet Ukrajine). Od tada je u Ukrajini objavljeno još nekoliko zbirki, a njegovi radovi su prevedeni na skoro sve evropske jezike. Velike zbirke su izašle na engleskom, francuskom i njemačkom jeziku. Godine 1997. u Harkovu u ediciji ,,Ukrajinska književnost dvadesetog vijeka” objavljena je u seriji praktično kompletna zbirka pjesama Kalineca. Od 1992. godine radio je u Međunarodnom centru za obrazovanje, nauku i kulturu (Lavova) kao rukovodioc odeljenja za kulturu. Kalinec sa Linom Kostenkom pripada poslednjim velikm živim pjesnicima Ukrajine koji su ostavili jak lični pečat u borbi za slobodu pisane riječi i kulturni identitet.

Pjesma:

MARIJKA

Zbog nečeg tugujem za tobom Marijka

u olucima sjećanja padaju jesenji simboli

bjelogrki mjesec sa zlatnih žalova

susrećemo vječno samotan kao prst

slušaš li još vuka basove vjetrova

koji za gorama uzdišu jalovi đavo da ih nosi

ili možda isto si kao i ja sama sa sobom

veslima uspomena kroz jesen kao po moru ploviš

sada više ne možemo mimoići nježnosti

u olucima sjećanja padali su jesenji simboli

zbog jednog poljupca plaćam  vječiti danak

bjelogrmom mjesecu i zlatnim nebesima.

Preveo sa ukrajinskog: Božidar Proročić

za P.U.L.S.E: Božidar Proročić

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  



Ostavite komentar

Komentari objavljeni na sajtu ne odražavaju stav uredništva, a stavovi objavljeni u tekstovima nisu nužno i stavovi redakcije.

Zabranjeni su govor mržnje, pretnje, uvrede na nacionalnoj, religioznoj, rasnoj ili polnoj osnovi, kao i psovke. Zabranjeno je i lažno predstavljanje, tj. ostavljanje lažnih podataka u poljima za slanje komentara. Takođe, komentari koji su napisani velikim slovima neće biti odobreni.

Obavezna polja označena su *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.