Ko su osnivači Muzeja afričke umetnosti u Beogradu?

Bračni par Zdravko Pečar i Veda Zagorac su 1974. godine poklonili gradu Beogradu svoju bogatu kolekciju umetničkih dela koju su sakupili tokom više godina provedenih u Africi. Grad je na osnovu nje 1977. godine otvorio jedini muzej posvećen kulturama i umetnosti afričkog kontitanta u ovom delu sveta – Muzej afričke umetnosti, zbirka Vede i dr Zdravka Pečara. Međutim, ko su bili osnivači ovog jedinstvenog muzeja?

Zdravko Pečar je rođen 2. februara 1922. godine u Čakovcu. Njegov otac, Franjo Pečar, je bio vlasnik trgovačke radnje te je mogao da priušti dobro obrazovanje svom sinu. U Zagrebu je 1940. godine završio Prvu klasičnu gimnaziju i zaposlio se kao „umni nadničar” kod Rudarskog glavarstva u ovom gradu, ali već naredne godine je dobio otkaz nakon što su ustaše preuzele vlast. Odveden je u logor, i to u grupu za streljanje, ali je pušten nakon mesec dana.

Po oslobođenju, Pečar već u novembru postaje član NOB-a, a u decembru upisuje Pravni fakultet u Zagrebu, verovatno kao paravan da ne bi otkrili da piše za propagandne listove. Učestvovao je u nekoliko značajnih borbi, bio je ranjen, a kraj rata dočekuje u činu kapetana. Zbog rada u propagandi, nakon rata postaje novinar u Beogradu. Radio je kao urednik Politike, a ujedno je i upisao vanredno studije istorije na Filozofskom fakultetu. Tokom svoje novinarske karijere je bio urednik i lista Rad, osnovao list Međunarodna politika, i radio kao dopisnik sa Bliskog istoka i iz Afrike za ugledne listove kao što su Borba i Politika uz to što je pisao za Tanjug. Njegovi tekstovi su osvajali i nagrade, ali su bili i važni izvori; recimo, Pečar je bio prvi strani novinar koji je intervjuisao Mohameda Nagiba nakon što je izveo državni udar u Egiptu i smenio kralja! Pored toga, Pečar je intervjuisao brojne druge znamenite ličnosti, uključujući i predsednika Gamala Abdela Nasera, kao fotoreporter fotografiše prvu posetu Tita Egiptu 1955. godine, uključujući i prvi sastanak Tita i Nasera na Galebu, a 1956. godine kako bi vernije izveštavao, za razliku od drugih dopisnika ide na front Sueckog rata zajedno sa mirovnim snagama Ujedninjenih nacija.

Zdravko Pečar na Sinaju na frontu (1956).

Ali, kao i mnogi dopisnici, Pečar je imao i „drugi zadatak“. Tako tokom 50-ih godina, kada je izbio rat za nezavisnost u Alžiru, Zdravko odlazi u tu državu gde je boravio i sa Alžirskom oslobodilačkom vojskom na frontu deleći njihove avanture. O tom iskustvu je pisao i u svojoj knjiži Alžir (1959), ali on nije boravio u toj državi samo radi informisanja jugoslovenske javnosti već je prenosio novosti direktno samom jugoslovenskom vrhu.

Zdrako Pečar sa vojnicima u Alžiru.

Međutim, kada je Pečar završio doktorske studije istorije 1964. godine, promenio je profesiju. Prvo je radio u Institutu za izučavanje međunarodnog radničkog pokreta, potom u Saveznom sekretarijatu za inostrane poslove od 1967. godine, da bi postao ambasador Jugoslavije u nekoliko afričkih država. Proveo je čak 10 godina u diplomatskoj službi, a po povratku je radio kao prvi direktor Radija Jugoslavije od 1978. do 1984. godine kada odlazi u penziju. Nimalo iznenađujuće, Pečar je objavio i nekoliko knjiga, govorio francuski i engleski, a razumeo italijanski i ruski, i bio nosilac nekoliko jugoslovenskih i afričkih odlikovanja. Sa takvim brojnim uspesima tokom karijere, sasvim očekivano je uživao i odmarao tokom svojih penzionerskih dana, a preminuo je u Rovinju 1993. godine.

Ambasador Zdravko Pečar predaje akreditaciju (1974).

Biografija njegove dugogodišnje žene nije nimalo manje impresivna. Veda Zagorac je rođena u Šišincu 1914. godine u porodici učitelja, ali joj je otac preminuo u Prvom svetskom ratu.  Završila je Drugu realnu zagrebačku gimnaziju 1931. godine. Studirala je filozofiju i nemački jezik u Beču, a potom se vratila u Zagreb gde je završila Ekonomski fakultet 1941. godine. Međutim, Veda je tada već duže vreme bila revolucionarka te je rano primljena u Komunističku partiju; zvanično je putovala zbog „stručnog usavršavanja“, ali nezvanično je tajno prenosila partijsku poštu i pasoše!

Veda Zagorac u Atini (1960).

Tokom boravka u Parizu 1936. godine, kada postaje član partije, ona se povezala sa njenim vrhom. Štaviše, Veda se vratila u Zagreb 1937. godine, a u njenoj kući je nekoliko puta tajno boravio sam Tito! Zbog ovog perioda mnogi su spekulisali kakav je tačno bio odnos Tita i Vede, ali je poznato da su oni ostali bliski sve do Titove smrti.

Veda Zagorac na Bosforu (1953).
Veda Zagorac prilikom otvaranja Sueckog kanala (Naser je u pozadini).

Njegovo i poverenje drugih je stekla svojim radom tokom rata. Jedno vreme je provela u pritvoru jer su je ustaše uhapsile, ali veći deo rata provodi u Istri i Primorju gde je obavljala različite poslove; između ostalog, bila je i urednica lista Žene u borbi i časopisa Riječ Krajine. Tokom rata, 15. decembra 1944. godine, se i udeje za Zdravka Pečara.

Veda Zagorac sa decom u Hamametu (1959-62).

Zbog bliskih veza sa partijskim vrhom, nakon rata Veda učestvuje u različitim bitnim političkim aktivnostima. Recimo, i Veda je pomagala narodu Alžira u njihovom ratu za nezavisnost organizujući im pomoć dok je bila na funkciji atašea za kulturu u jugoslovenskoj ambasadi u Tunisu 50-ih godina. Ali, ona je takođe bila i plodna spisateljica koja je sarađivala sa Zdravkom i zajedno su objavljivali knjige. Samostalno je objavljivala radove o Africi koju je zavolela tokom brojnih godina provedenih na ovom kontinentu, o ženskom pitanju, o emancipaciji žena… Zbog svog rada, nosilac je brojnih nagrada, priznanja i odlikovanja. U penziju je otišla 1967. godine, od Pečara se razvela 1981. godine, a ostatak života je provela u Beogradu gde je i preminula 1989. godine.

***

Retko ko uspe da proživi onoliko stvari koliko su Veda i Zdravko uspeli. Njhovi životi su puni toliko avantura da je teško poverovati da sve to može stati u jedan životni vek, a opet, očigledno može. Može, i stalo je, o čemu svedoči dragocena arhiva koju su ostavili upravo Muzeju afričke umetnosti. U njoj se pored njihovih ličnih dokumenata i fotografija mogu naći razne fotografije od istorijskog i etnografskog značaja: od lova na slonove, preko različitih naroda Afrike u tradicionalnoj nošnji i fotografija sa fronta, sve do fotografija prvog sastanka Tita i Nasera, a tu su i vredni snimci poput onih iz zemlje Dogona. Danas, zahvaljujući savremenoj tehnologiji i trudu kustosa svi mogu imati uvid u njihove živote zato što je njihova arhiva digitalizovana, a deo je i oslobođen pod slobodnom licencom kako bi svi istraživači imali korist od rada ovih svedoka istorije.

Za P.U.L.S.E Miloš Todorović

0 0 glas
Ocenite članak
Pratite diskusiju na ovu temu
Obavesti me
guest
0 Komentara
Inline Feedbacks
View all comments